یاشاسین آذربایجان

---

فارس راسیستلیگینه یالتاقلیق ائدنلر می، یوخسا اؤلولرینی قبیردن قبیره سوخانلار می؟

گیریش:

بیلیندیگی کیمی آذر آیی نین ۲۱ ی ۱۹۴۵ اینجی ایل یارادیلمیش گونئی آذربایجان میللی حؤکومتی، آذر آیی نین ۲۱ ی ۱۹۴۶ ایلینده فارس تمامیتچیلیک حاکیمیتی، فارس تمامیتچیلری و اونلارین آذربایجانداکی قویروقلاری واسیطه سی ایله یئنیلگه اوغرادیقدان و چوخلو آذربایجان فداییلری فارس تمامیتچیلری و اونلارین عوام عامیللری نین یاراتدیقلاری قان دنیزینده بوغولدوقلاریندان سونرا آذر آیی نین ۲۶ سی ۱۹۴۶ ایلینده آذربایجان دیلینده درسلیک کیتابلاری و آذربایجان دیلینده یارادیلمیش اثرلر فارس راسیستلیگینه اویونجاق اولموشلار واسیطه سی ایله آذربایجان مؤسسیسه لریندن و ائولریندن توپلاناراق آذربایجان شهر و کندلری نین مئیدانلاریندا اودا چکیلدی (۱۸). بو مسئله نین اوزریندن ۶۰ ایل کئچمه سینه باخمایاراق فارس ایجتماعیتی نین اوزدن ایراق دئموکراتلاری بو بشریتین اوز قاراسی اولان داورانیشلار قارشیسیندا سوسمانی اؤزلری اوچون میللی شرف حئساب ائتمیشلر.

زامان گئدیشی ایله شاهلیق سیستیمی طرفیندن اعمال اولموش باسقیلار واسیطه سی ایله آذربایجان میللی حاکیمیتینده گؤرئو (وظیفه) آلمیشلار او جومله دن نصرت الله جهانشاهلولارفیکیر باخیمیندان فارسلیق سیستیمی نین ترکیب حیصصه سی اولماغا چالیشاراق فارسلیق سیستیمی نین ایسته گی اساسیندا آذربایجان میللی حؤکومتینی خاریجی عامیللره باغلاماغا چالیشمیشلار. جهانشاهلونون فیکیرلری کیتاب دئیه فارس راسیستلری طرفیندن “بنیاد ورجاوند” آدلی یایین ائوینده ۱۳۸۰(۲۰۰۱) اینجی ایل تهراندا یایینلانمیش(۱).

مسئله بونلا دا سونا چاتاجاق دئییل، ۱۳۵۸(۱۹۷۹) ایل ایسلام اینقلابی نین نتیجه سینده شاهلیق سیستیمی نین یئرینه باشلاریندا مهدی بازرگان اولماقلا فارس نهضت آزادیچیلری و جیبهه میللیچیلری و حزب میللت فارس حاکیمیت کابینه سینده اوتوراراق گئنه آذربایجان سمالاری نی قارابولوت باسماغا باشلادی.

بیلیندیگی کیمی ۱۳۵۸ ایلین فروردین آییندا فارسلیق سیستیمی نین تمثیل ائدن “حزب جمهوری اسلامی ایران” پارتیسینه پارالئل اولاراق “خالق مسلمان” پارتیسی نین اکثریتی آذربایجان تورکلری اولماقلا سید کاظم شریعتمداری باشچیلیغی ایله یاراندی. بو تشکیلاتین یایین و باسین درگیسی “خلق مسلمان” فارسچا اولماسینا باخمایاراق دولاییلی یوللار ایله آذربایجان موضوعلارینی گوندمه چیخارماغا باشلادی. آیت الله خمینی فارس مرکزیتچیلیگینی “ولایت فقیه” غالیبینده اورتایا آتاراق آیت الله لیق آچیسیندان داها یوکسک مقامدا یئر آلمیش سید کاظیم شریعتمداریه مئیدان اوخوماغا و اونو سوسدورماغا چالیشدی.

آیت الله سید کاظیم شریعتمداری ایسه ولایت فقیه موضوعسو ایله راضیلاشمادیغینی خالق ایجتماعیتینه بیلدیرمه سینه باخمایاراق فارسلیق حاکیمیتی الینده اولان تبریز رادیو و تئلویزیونوندان آیت الله شریعتمداری آدینا “ولایت فقیه” موضوعسونا سئچیملرده سس وئرمک اوچون فتوا یایینلاتدی. بو یالان آیت الله شریعتمداری طرفیندن اورتایا چیخدیقدا، بیر بومبا کیمی تبریز و تهران آراسیندا قارشی دورمالارا یول آچدی. ۶ دئسامبئر (۱۳۵۸) ۱۹۷۹ ایلینده تبریز ساکینلری تبریزده کی رادیو تئلویزیون ایداره سینی اله کئچیردیلر. چوخ زامان کئچمه دن خالق اوچاق آلانینی دا اله کئچیرمگه باشاردی. بو آرادا خالق مسلمان پارتیسی تبریز رادیوسوندان آیت الله خمینی یانچیلاری نین آذربایجان ایداره لریندن اوزاقلاتما ایفاده سی ایله چیخیش ائتمگه باشلادی(۲).

بو مسئله یئنی حاکیمیت اورقانلاریندا پوست آلمیش تازا نفس قووه لری (فارس تشکیلاتلاریندا عوضو اولموش جیبهه میللی، نهضت آزادی، میللی مذهبی یانچیلاری دئیه موقت حاکیمیت اورقانلارینداکی گوجلری) طرفیندن و میللی مسئله آچیسیندان فارس پوزیسیون تشکیلاتلاری نین قویروقلاری (توده، فدایی، مجاهید و ساییره قوروپلاشمالاری) آذربایجاندا خالق مسلمان پارتیسی ایله قارشی قارشییا گتیردی. نتیجه ده چوخ زامان کئچمه دن خالق مسلمان حرکاتی اؤزونو دوغرو و دوزگون آذربایجان ایجتماعیتینه تانیدا بیلمه دن آمریکا یانچیلیغی ایتتیهامی ایله فارسلیق سیستیمینه آلت اولموش موختلیف ساغ و سولچولوق ایددعاسیندا اولان شخص و تشکیلاتلار طرفیندن باسدیریلدی.

بونلارا باخمایاراق بوگون گئنه آذربایجان میللی حرکتی ایران ممالیکی محروسه سینده جانلانماغا باشلایاراق ۱۹۴۶ اینجی ایلین آذر آیی نین ۲۶سیندا فارس راسیستلری و اونلارا اویونجاق اولموشلار واسیطه سی ایله یاندیریلمیش کیتابلاری بیر مدنیت ایتگیسی دئیه دگرلندیرمگه باشلامیشلار (باخ: ۳، ۳.۱، ۳.۲، ۳.۳ و ۳.۴). بو مسئله نین اوزریندن ۶۰ ایل کئچمه سینه باخمایاراق ایشاره ائده جه گیمیز بعضی شخصلر یئری گلدیکده اؤزلرینی آذربایجانلی کیمی تقدیم ائتمه لرینه باخمایاراق - آغالاری اینجیمه سین دئیه- بو مسئله اوزره آغیز آچیب دانیشماق دا ایسته مزلر. اوسته لیک آذربایجان میللی حرکتی نی توده پارتیسی آدینا دویونله مگه چالیشاراق آذربایجان میللی مسئله سینی دونیا ایجتماعیتی نین دیققت مرکزیندن یاییندیرماغا چالیشمیشلار.

بو آرادا آذربایجان ایجتماعیتینه دورومو بللی اولان پیمان پاکمهر، اویدورما (شایعه) تصویرلری بیل فارس کیتابلاری یاندیریلیمیش (۴) دئیه باغلی اولدوغو پان ایرانیست و راسیست محفل واسیطه سی آذربایجان میللی حرکتی نی دونیا ایجتماعیتی نین دیققتیندن یاییندیرماغا چالیشیر(۵.، ۵.۱ و ۵.۲). یئری گلمیشکن فارس راسیستلری نین ایددعا ائتدیکلری اساسیندا یاندیریلاجاق کیتابلارین سرگیسی ایله تانیش اولاق:

(۶)

اوسته گؤروندوگو کیمی بو عکس بیر کیتاب یاندیرما صحنه سی دئییل، کیتاب سرگیسینی خاطیرلادیر. فارسلارین ایددعالارینا گؤره بو کتابلار یاندیریلمیش. ایچریده کی پولیسی شراییطی نظره آلاراق بو کیتابلارین یاندیریلاجاغینی ایددعا ائتمک ده فارس راسیستلیگی نین “توطئه” مسئله سینی خاطیرلاتمیش اولار. بو کتاب سرگیسینده یالنیز فارسچیلیق خولیاسینی اساس گؤتورموش فیردوسی کیتابی “شاهنامه” و آریاچیلیق ایرقینی تبلیغ ائتمه آراجینا چئوریلمیش کوروش داستاننامه سی “کوروش کبیر” دئییل(۷)، مولانا جلال الدین رومی نین دیوانی، سعدی نین گلستان و بوستان کیتابلاری و فارس درسلیک کتابلاری و ساییره ده یئر آلماقدادیر.

دئمک، فارس راسیستلری بو کیتابلاری بیر فیلیم سیناریوسو کیمی ایجتماعیته سرگیله مکدن هدفلری ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللیتلر مسئله سی نی دونیا ایجتماعیتی نین نظریندن یاییندیرماق مقصدی گودور دئیه دوشونمه لی ییک. بو آرادا آیت الله خمینی نین توضیح المسائیلینی ده سیموله اولموش یانیق تصویرلر ایله گؤسترمگه چالیشماق دا ایسلام دونونا بورونموش فارس راسیستلیگینی آذربایجان میللی حرکتی علیهینه سفربر ائتمک مقصدی داشییر دئیه دوشونمه لی ییک.

کئچمیشده منوچهر یزدی، فارس پان ایرانیستلری نین تئوریسیئنی، ده آیت الله محسن شبیستری نین قولتوغونا قارپیز قویماغا و یئری گلرسه اونلارا اؤز تجروبه لرینی آذربایجان جمهوریتینی – ایران شمالی دئیه- ایشغال ائتمک اوچون دئور ائده جه گیندن سؤز صؤحبت آچمیشدی (۸). بو ذات عالیلرین ساققیزلاری نین چورومه سینی نظره آلاراق بو شایعه لر اساسیندا گؤرک ایسلام اینقلابیندان سونرا فارس راسیستلیگینی اساس توتموش حزب جبهه میللی و حزب نهضت آزادی، حزب میللت تشکیلاتلاریندان اولوشموش موقت حاکیمیت کابینه سی نین آذربایجانا اینتیصاب اولموش والی لری، نورالدین غروی مرعشی ذات عالیلر فارس راسیستلری نین عوامفریبلیگینه نئجه قویروق بولاماغا چالیشمیش، اوخویوروق:

” بنا به خبرهای منتشره، بمناسبت پنجاه نهمین سالگرد فروپاشی فرقه دموکرات مراسم کتاب سوزان بدست جدائی طلبان پان ترکیست انجام شده که در آن کتابهائی مانند شاهنامه فردوسی‌، کتابهای ادبیات و دستور زبان فارسی‌، زندگی نامه کوروش‌، دیوان حافظ‌، مثنوی مولوی بلخی (که این جماعت اورا ترک می‌دانند گرچه در ترکیه‌، متروپل پان ترکیسم‌، از او بنام شاعر و اندیشمند ایرانی نام می‌برند)‌، و بوستان و گلستان سعدی و از همه شگفت انگیز‌تر دیوان فارسی شهریار را هم به آتش کشیده‌اند. شهریاری که او را در باکو و دیگر جاهای قفقاز بنام اوز بالامیز (فرزند خودمان) نام می‌برند. پرچم ایران را هم به آتش کشیده‌اند.”(۹)

اوسته کی مقاملارا دیققت یئتیردیکده گؤروندوگو کیمی بو ذات عالی آذربایجان میللی حؤکومتی نین ۶۰ اینجی ایل چؤکوشونو آذربایجان مسئله سینه اؤزگه یاناشدیغی و بو خالقین میللی وارلیغی، دیل و مدنیتی علیهینه فارس راسیستلری طرفیندن اولدوغو ظولمو طبیعی قلمه آلدیغی اوچون ۵۹ اونجو ایل و یالنیز بیر سیاسی پارتی نین لغو اولماسی کیمی قلمه آلیر. اوسته لیک فارس راسیستلری طرفیندن وورولان ایفترالاری اولموش بیر واقعه کیمی قلمه آلماغا چالیشیر. باتمانین اؤرنگی سیخیم (مشت) اولدوغونو قبول ائدرسک، آذربایجانا فارس سیستیمی طرفیندن والی تأیین اولموش عبدالله مستوفیلر (۱۹)، معاریفی رئیسی اولموش محسنی (۲۰) و گئنه ده اوستاندار یا نؤکر قویولموش نورالدین غروی مرعشی بیر چوخلاری حدس ووردوقلاری حال حافظ ایستیخاره سی اساسیندا دئییل، فارسلیق سیستیمینه، فارس دوشونجه سینه صاحیب اولدوقلاری و خوش خیدمتلیک ائتدیکلری اوچون مقام و منصب باشینا اوتوردولورلار.

بو گؤروشلر یالنیز اللری آچیلیب و قاچمیش فارس راسیستلیک نؤکرلری اوچون دئییل، فارس حاکیمیتی طرفیندن بوگون ده آذربایجان ولایتلرینه والی اولموش حضراتلار اوچون ده کئچرلیدیر.

سبحان اللهی ۱۳۸۱ اینجی ایل بیر ژورنالیستین آنایاسانین ۱۵ اینجی اصلی نین ایجرا اولماسی اوزره سورقوسونا داییر بئله جاواب وئرمیشدی: “… قانون اساسی مگر قرآن آيه سی دير؟ کيمسه بو گون آناياسانين ۱۵- جی اصليندن دانيشيرسا، خائیندير و…”(۱۰).

بو ایل، ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) ایل ایران روزنامه سی آذربایجانلیلاری تحقیر ائتدیکدن سونرا تهراندان آذربایجانا والی قویولموش محمد معمارزاده ایران قازئتینی اوزره “خبرگزاری جمهوری اسلامی” رئیس و مسئوللارینا آشاغیداکی ایفاده لری ایشلتمیشدی:
“..: مديريت استان از روزنامه هاى حرفه اى حمايت مى كند و در اين ارتباط راهكارهاى مناسب را براى تقويت آنها مورد بررسى قرار خواهند داد. معمارزاده از روزنامه «ايران» به عنوان روزنامه ملى ياد كرد و گفت: اين روزنامه به عنوان نماد ملى و همبستگى ايرانى نبايد به هيچ وجه تضعيف شود . وى با اشاره به حوادث حاشيه اين روزنامه درپى چاپ مطلبى در ويژه نامه جمعه بيست ودوم ماه جارى يادآور شد: نبايد اجازه داد افرادى به دليل خطاى يك نويسنده ازآب گل آلود ماهى بگيرند و آب به آسياب دشمن بريزند. …. درشرايط حساس كنونى كشور نيازى به جوسازى وهاى و هوى نيست، “(۱۱)

گئنه ده نورالدین غروی مرعشیدن اوخویوروق:
“.. چشمانم را فرو می‌بندم و به کتاب سوزانهای دیگر می‌اندیشم. به اسکندر که کبیر نبود و جندی‌شاپور‌، تا بحال هیچیک از آنانی که در کتاب‌های به دستور قدرت نوشته بنام کبیر نامیده شده‌اند نشانی از بزرگی و سترگی ندیده‌ام‌، به کتابسوزانی که می‌گویند در زمان خلیفه دوم روی داده‌، به سلطان محمود غزنوی و هزاران هزار کتابی که در ری به آتش کشید که می‌گویند خاکستر کتابهای سوخته بار چند هزار شتر می‌شد‌، اگرچه شاید اغراق باشد…”(۹)

اوسته گؤروندوگو کیمی یالان حددینی آشدیقدا پالان دا یالان دانیشانی آلتینا باسمیش اولار. بیلیندیگی کیمی تاریخده غزنه لی سلاله سی باشلاریندا سلطان محمود غزنوی اولاراق فارس دیل و ادبیاتینا اولدوقجا بؤیوک خیدمت ائتمیشلر. اونون زامانیندا یالنیز ابولقاسم فردوسی شاهنامه کتابینی یازمیش دئییل، باشقا اثرلر ده یاراتمیشدیر. بونون یانی سیرا عنصری، عسجدی، فرخی سیستانی و منوچهری فارس شعرینی خراسان سایاغی دئمگه باشلامیشلار.

ابو نصر ایسه دربار بیتیکلرینی (مکتوبلارینی) دوزیازی (متین) حالیندا یازماغا داوام ائتمیشدی(۱۲). اوسته لیک، غزنه لیلر زامانی فارسچا افغانیستانداکی اؤلو و نیقاحت وضعیتیندن قالخاراق سلطان محمد غزنوی واسیطه سی ایله هندوستانا یول تاپابیلمیش(۱۳). گؤروندوگو کیمی اؤزونه آغا اولماق لیاقتینده اولماق ایسته مه گن ذاتلار اؤزگه سینه دوغرو و دوزگون نؤکر ده اولابیلمزلر. بونون یانی سیرا بیلیندیگی کیمی فارس دیلی ایران ممالیکی محروسه سینه غزنه لیلر واسیطه سی ایله گتیریلمیش بیر دیلدیر.

اوندان داها اؤنجه عرب دیلی آغیرلیق باسیرمیش. دئمک، نورالدین غروی مرعشی نین اغراق ائتدیکلری یالانلار آیاق آچیب یئریمگه باشلارلارسا، بو مسئله فارس کیتابلارینی ایچرمز (شامیل اولماز) دئیه دوشونمه لی ییک. اوسته لیک او زامانا دک ۳۰۰ ایلدن آرتیق ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم اولموش عرب دیلینده یازیلان کتابلار اوزره ده هئچ بیر صحیفه ده تاریخده یانما سؤز قونوسو اولمامیشدیر. دئمک، نورالدین غروی بو یالانلاری ایله بو دوه لری کول یوکلری ایله هانکی ده ده سی نین کاروانسراسیندا یئمله ده جکدیر مسئله سی ده گئنه نورالدین غروی مرعشی ذات عالیه عایید اولمالیدیر.

نورالدین غروی ایران ممالیکی محروسه سینده میللی ظولوم اوزره یازیر:
” …. در فاصله ١٣٣٩‌، که در آنسال پیش از سالگرد شانزده سالگی‌ام عضو سازمان جوانان جبهه ملی شده بودم‌، … به آنها نمی‌گویند که آن برنامه یکسان سازی فرهنگی رضاخانی تنها در شش هفت سال آخر سلطنت او یویژه پس از بازگشت او از سفر به ترکیه بود که در آن سخت تحت تاثیر مصطفی کمال قرار گرفته بود. او عکس برگردانی از یکسان سازی ترکی مصطفی کمال را به شکل یکسان سازی فارسی در ایران به اجرا گذاشت که بیگمان برای کسی که نه سوادی از تاریخ داشت و نه از فرهنگ بجز زورگوئی و چپاول و سرقت دارائیهای مردم آگاهی می‌داشت اگر اندیشه به مزدانی چون محمد علی فروغی‌ها نبودند به آنهم نمی‌توانست حتی بیندیشد.”(۹).

اوسته گؤروندوگو کیمی حزب نژادپرست “جبهه میللی فارس” تشکیلاتینا عوضوو اولموش ذات عالی فارس راسیستلیگی نین تبلیغات تأثیری آلتیندا قالاراق میللی ظولمون ندنی نی ایران ممالیکی محروسه سینده کی حاکیم نیظام و اینتیظامدا دئییل، قونشو مملکتلر ایله ایضاح ائتمه گه و فارس شوونیستلیگینی تبرعه ائتمگه چالیشیر.

بیلیندیگی کیمی رضا خان حاکیمیته گلمه میشدن اؤنجه فارس میللیتچیلری ائله جه ده میللی و تاریخی دوشونجه دن یوخسول آذربایجان تورکلریندن بیر سیراسی رضاخانین قولتوغونا گیره رک ایران ممالیکی محروسه سینی “بیر دیل، بیر دؤلت و بیر مملکت” کیمی تقدیم ائتمک اوچون پلانلار حاضیرلاماغا چالیشمیشلار. آینده مجله سی محمود افشار یزدی باشچیلیغی ایله رضاخانی حاکیمته گلدیگی بیر گوندن مشایعت ائدیردی. کئچمیش یازیلاردا ایشاره اولوندوغو کیمی رضاشاه سونراکی تأثیرینی تورکیه حاکیمیت باشچیلاریندان دئییل، آلمان نازیستلریندن آلیرمیش (۱۴).

ایندیسه یئری گلمیش ووجودو آنتی تورک دوشونجه لری ایله آذربایجان ایجتماعیتینه تانیش اولان(۱۵)، علی حصوری ذات عالی نین گؤروشلرینی نظردن کئچیرک. بو ذات عالی نین “آتش بر جان فرهنگ” یازیسیندا اوخویوروق:

“به عنوان یک ایرانی آذربایجانی از کارهائی که برخی از آذربایجانیان می‌کنند، وحشت و ننگ دارم. … اینک من کاملا باور می‌کنم که اعراب و مغولان و ترکان به کتابسوزی دست زده و چه بسا با حرارت حاصل از سوختن کتاب به گرمابه رفته‌اند. … در سه سال اخیر شاهد کوشش‌های ایرانیان آذر بایجانی هستیم که به نظر من راهی به دهی نمی‌برد. در استکهلم شاهد فرزندان یکی از ایشان بودم که فارسی نمی‌دانستند و فارسی حرف زدن در خانه‌ی ایشان قدغن بود.”(۱۶).

اوسته گؤروندوگو کیمی علی حصوریلر اوچون ایسویچده بیر آذربایجانلی بالاسی نین فارسچا بیلمه دیگی باغیشلانماز گوناه کیمی قلمه آلینار. آنجاق اؤز اوشاغی نین آذربایجان دیلینی بیلدیگی آشاغیدا گؤره جه گیمیز دک چوخ ده یاخشی و مدنیت نیشانه سی کیمی اورتایا قویولار. بو تئوریلر تقی ارانی نین ۱۹۲۴ ایلینده آلمانیانین برلین شهرینده چاپ اولان فرهنگیستان مجله سی نین ۵ اینجی ساییندا “آذربایجان مسئله حیاتی و مماتی ایران” آدلی مقاله ده اورتایا آتمیش اسکیکلیک کومپیلئکسینه قاپیلمیش دوشونجه لرینه اساسلانیر(۱۷). دئمک، نورالدین غروی نین ایددعاسینا باخمایاراق رضا شاه حاکیمیته گلمه دن اؤنجه ده فارس مئییللی لیک و اؤزلرینی اودوزما آذربایجان نین اوزدن ایراق اوخوموشلاری نین ایچینده آغیرلیق باسیرمیش. فارس راسیستلری ده بو مسئله دن اوستاجا فایدالانماغا چالیشیردیلار (۱۵). علی حصوری نین بو نقده چکدیگیمیز یازیسینی گئنه ده پان ایرانیست کیمی تانینان “باهماد آذربادگان جاوید” آدلی سیته مسئوللاری بیر وسیله اولاراق اؤز فاشیستلیک گؤروشلرینه یئم ائتمگه چالیشمیشلار (۲۱).

علی حصوریدن گئنه ده اوخویوروق:
“.. می‌توانم شواهد فراوان از ستم ترک (ونه ترکزبانان) بر همه‌ی اقوام ایرانی مثال بیاورم که نیازی به آن نیست. چرا فارس‌ها را بدهکار و در نتیجه زبان فارسی را خوار کرده‌ایم؟ آیا اشکال در چشم‌های ما نیست؟ این هموطنان که بی‌جهت خود را تافته‌ی جدابافته و بسیاری حتی خود را نه ترک‌زبان که ترک می‌انگارند، چرا از ستمی که ترکان بر اهالی جنوب غربی آسیا، آناتولی، شرق اروپا، بخصوص کردان، ارمنیان، رومیان و یونانیان کرده‌اند غافلند؟”(۱۶)

اوسته گؤروندوگو کیم فارس باستانگرایلیغی علی حصوری نین حصیری نی باشینا چئویرمیش مقامدا یئر آلیر. بئله لیکله او اینسانلاری اؤزلرینی ایفاده ائتدیکلری و تانیتدیقلاری کیمی قبول ائتمک ایسته میر. بو دوشونجه راسیستلیک تئوریسینه اساسلانیر. راسیستلیک تئوریسنه اساسن اینسانلارین دیل و مدنیتلری ده آرادان گئدرسه، اونلار قان باخیمیندان اؤز کئچمیشلریندن آیریلمازدیرلار. آلمان نژادپرستلیگینی نتیجه سینده ایکینجی دونیا ساواشیندا میلیونلار اینسانین اؤلومونو نظره آلاراق بو ذاتلاردان دوشونجه و فیکیر باخیمیندان تبرری ائتمک بوگونکو اینسانلیق توپلوملارینا داها اویقون گؤرونر. اوسته گؤروندوگو کیمی بو ذات ایران ممالیکی محروسه سینده کی حاکیم فارس دیل و مدنیتی نین بوگون اوستون توتولدوغونو آچیقجا دانماق ایسته ییر. دئمک، میلیونلار اینسانین اؤلومو ایله نتیجه له نن هالوکاست اولایینی دانانلار بو ذهنیته صاحیب اولان ذات عالیلردیر.

علی حصوری اؤزونو بیر دیری شهید کیمی قلمه آلاراق یازیر:
” در تبریز با شمار اندکی از همین ترکزبانان متعصب برخورد داشتم، تنها کاری که با من نکردند، زدن یا کشتن من بود. اغلب آنان پدیده‌ی دوزبانگی را که اکنون در بسیاری از نقاط دنیا شایع است، مانند کفر می‌شمردند و البته ستیزه‌ی ایشان با زبان‌های دیگر کمتر از فارسی بود. این را هم بگویم که شمار اینان در سال‌های اخیر و در رویاروئی با جمهوری اسلامی و تبلیغات جمهوری آذربایجان و دیگران بیشترشده و مثلا پانزده سال پیش محدود به عده‌ای مدعی تحصیل کرده( در پزشکی و رشته‌های غیر زبانشناسی) بود. …. اتفاقا برای عقب و بی‌خبر نگه داشتن اشخاصی چنین متعصب، بهترین راه میدان دادن به زبان خود ایشان است. کسی که نمی‌خواهد چشم بر واقعیات جهان بگشاید و باجعل علم و تاریخ و ساختن ستم دروغین فارس بر ترک و انکار تاریخ دیگران، می‌خواهد به تشخیص خود راه برود، خوب بگذاریم برود. “(۱۶).

اوسته گؤروندوگو کیم اؤز دیل و مدنیتینه صاحیب چیخماق و اؤز دیلینده دانیشماق ایستمک بو ذاتلارین نظرینجه باغیشلانماز گوناه ساییلار. بو ذاتلار فارس حئیرانی اولدوقلاری اوچون بونلارین نظرینده فارس دیلی بیلمه گه گئری قالمیش، دونیادان خبرسیز، جاهیل قلمه آلینار. بو تئوری ده بونلارین اؤزلری طرفیندن اورتایا آتیلمیش دوشونجه لره اساسلانمیر، فارس راسیستلری آغیزلارینا توپوردوکلری توپورجکلرین قالیغی کیمی قلمه آلینمالیدیر. بوگون ایران ممالکی محروسه سینده فارس اولمایان اؤیرنجیلری و فارس اولان اؤیرنجیلری نظره آلاراق، ایلک اوخولاردا (مدرسه لرده) ایمتحانلاردان قبوللوق نیسبتینی نظره آلارساق، آنا دیلی نین اؤنم و اهمیتی نی داها دا یاخشی باشا دوشه بیله ریک.

اوسته لیک اؤز منلیک و کیملیگینه اؤزگه قالماق قیمتینه عئلیم و بیلیم صاحابی اولماق ایسته گن ذات عالیلر، نه اوچون اینگیلیسجه نی بوراخاراق الکن فارس دیلینی عئلم دیلی دئیه سئچمه لیدیر مسئله سی ده اؤز کیملیکلرینی اودوزماق ایسته گنلری داها دا آرتیق دوشوندورمه لیدیر (بیلیندیگی کیمی فارسچادا بیر چوخ ایفاده لر “زدن، خوردن و کردن” فعللری ایله اورتایا آتیلار. بئله لیکله تلفون دؤیولر، وورولار (تلفن زدن)، یئر یئییلر (زمین خوردن) و ساییره… ).

قایناقلار:

۱ نصرت الله جهانشاهلو، ما و بيگانگان، سرگذشت نصرت الله جهانشاهلو (نشر ورجاوند ۱۳۸۰)
۲ Brenda Shaffer، شکل گیری هویت جمعی در آذربایجان ایران، چئوریمه: آیدین رحیمی: سازمانهای سیاسی آذربایجان: [1] www.yenises.or…
۳ قئیدار، فاجعه دهشتناک کتابسوزان در ۲۶ آذرماه سال ۱۳۲۵ :
[2] qeydar.blogfa….
۳.۱ گرامیداشت یاد و خاطره دلخراش ۵۹مین سالگرد فاجعه دهشتناک کتابسوزان در ۲۶ آذرماه سال ۱۳۲۵: [3] turkiran.com/۷…
۳.۲ رضا اغنمی، کابوس تاریخ و رویای رمان ۴:
[4] www.akhbar-roo…
۳.۳ برگزاری نمایشگاه کتاب در تهران به مناسبت به آتش کشیده شدن کتاب های تورکی آذربایجانی: [5] www.shamstabri…
۳.۴ محمد مهدی شهمیرزادی، ۲۱ آذر ماه ۱۳۲۵شمسی:
[6] www.durna.se/s…
۴ ایشیق سؤنمز، آذربایجان میللی حرکتی و اونون دوشمنلری:
[7] www.baybak.com…
۵ ایشیق سؤنمز، میللی مسئله و حاکیمیت: [8] www.oyanis.com…
۵.۱ ایشیق سؤنمز، پان ایرانیستلرین و فارس شوونیستلری نین ایرانیت مقوله لری:
[9] www.baybak.com…
۵.۲ پیمان پاکمهر گفتگو با “منوچهر يزدي (مسئول حزب پان ایرانیست): نام”پيشه وري”در تاريخ ايران با جدایی طلبی آذربایجان همراه بوده است:
[10] www.tabriznews…
۶ خبرگزاری جوانان آزادیخواه ایران، عکسهایی از آتش زدن کتابهای فردوسی و ….:
[11] www.ijna-ir.co…
۷ بیلیندیگی کیمی فارس راسیستلری ایددعا ائتدیکلری کئچمیش هخامنش و ساسانلی مدنیتلریندن ایسلام ایرانا گلدیگیندن سونرا یالنیز بیر نئچه سیککه قالمیشدیر. بوگون هخامنیشی و ساسانی تاریخی و شخصیتلر دئیه هامیسی معده گوجونه بیر یالان کیمی اورتایا قویولموشدور، باخ:
Grundriß der iranischen Philologie / unter Mitwirkung von Chr. Bartholomae … Hrsg. von Wilh. Geiger …, Band: ۱,۱: Vorgeschichte der iranischen Sprachen, Awestasprache u. Altpersisch, Mittelpersisch. - ۱۸۹۵ - ۱۹۰۱.
۸ ایشیق سؤنمز، پان ایرانیستلرین ایسلام آدی آلتیندا خولیاوی دوشونجه لری:
[12] www.yenises.or…
۸.۱ ایشیق سؤنمز، رسوایچیلیغین ایرنجلیگی ویا فضاحتین کراهتی:
[13] www.yurd.net/A…
۹ نورالدین غروی، گلستان در آتش، چهارشنبه ۶ دی ۱۳۸۵:
[14] www.iran-emroo…
۱۰ فرزاد صمدلی، افغان یوروشوندن آریان ووروشونا دک: ایراندا تعلیمات آماجلاری - ۸
۱۱ محمد معمارزاده، استاندار آذربایجان شرقی، روزنامه ايران به عنوان نماد ملى و همبستگى ايرانى نبايد تضعيف شود:
[15] www.iran-newsp…
۱۲ زبان فارسی پس از حمله اعراب: : ادبیات
۱۳ زبان فارسی در شبه قاره هندوستان: زبان فارسی در شبه قاره هندوستان …
۱۴ ایشیق سؤنمز، آلمان نازیستلری و پان ایرانیست فاشیستلر:
[16] www.durna.se/s…
۱۵ ایشیق سؤنمز، فارس راسیستلیگی نین بالتا ساپلاری:
[17] www.azadtribun…
۱۶ علی حصوری، آتش بر جان فرهنگ، چهارشنبه، ۶ دی، ۱۳۸۵:
[18] www.iran-emroo…
۱۷ تقی ارانی، “آذربایجان یا یک مسئلهء حیاتی و مماتی ایران”، مجله فرهنگیستان، شماره ۵، چاپ برلین.
۱۸ صمد وورغون، آذربایجان، یاندیریلان کیتابلار، باکی نشریاتی.
۱۹ عبدالله مستوفی یازیر: آذربایجانیها ترکی صحبت نمیکنند، آنها ترکی بلغور میکنند. زندگانی من چاپ تهران.
۲۰ محسنی او زامانین قازئتلرینده تبریزین “سرشماری” سینی “خر شماری” دئیه فارس ایجتماعیتینه تقدیم ائدیردی.
۲۱ علی حصوری، آتشی بر جان فرهنگ: [19] azarabadgan.bl…

۲۹.۱۲.۲۰۰۶

، بیر میللتین سسی

گوروش یازماق اؤچون، کلیک ائدیب و بوتون یاپراقا گئدون